چوناھا پارسی کتاباں چوشیں گال باز اِنت کہ آیانی تھا ”ث،ح،ذ،ص،ض،ط،ظ،ع،ق” ءِ آب ھست اَنت، بلے رد کپگ نہ لوٹیت پرچاکہ اے رنگیں درستیں گالوار در پارسی (غیر فارسی) اَنت، یا چدءُ راست تر ھر گالے ءِ تھا کہ اے آباں یکے مان بیت، آ گال الم تازی(عربی) یے، البت ”ق” ءِ آب ماں ھما تُرکی گالاں گندگ بیت کہ ماں پارسی ءَ کارمرز اَنت۔۔۔۔۔۔۔۔

چوشی ءَ ھما زبان کہ ماں لاطینی (رومن) سیاھگ ءَ نبیسگ بیگ ءَ اَنت چہ آھاں لھتیں انچین اَنت کہ آھانی آب باز نہ اَنت، بلے آھانی بازیں آبے پدا ٹک ءُ نشان یا دگی آبے ھور کُرتگ کہ دگہ نوکیں توارے ءِ جھگیری ءَ کنت، انچوش کہ انگریزی ”SH" کہ پہ ”ش” ءَ کارمرز بیت، کہ ”S" ءِ جند وت جتائیں آبے ءُ ”H" ھم وت جتا ءُ المیں جوانابے، اگاں بچارے ”SH" ءِ جند ”ش” انّاں بائدیں ”شہ” وانگ بہ بیت۔۔۔۔۔۔

یک انگریزی جند ءِ گالے  Mishap بائدیں  ”میشاپ” وانگ بہ بیت، بلے ”میس ھیپ” وان انت ئے، بائد اِنت کہ ”ش” ءُ یا ”چ” ءُ اے دگہ المیں آبانی ھاترا آب اش جوڑ بہ کُتیں، پرچہ کہ ایشانی توار انگریزی زبان ءِ تھا ھست اَنت، گُڑا اب ءِ جوڑ کنگ ءَ تاوان باری نیاؤرتگ اَت۔۔ دگہ ھم ھمے رنگیں زور جوڑ کُرتگیں ح،خ (GH,KH) انت کہ انگریزی ءِ جند ءَ اے گالوارانی جند ھم نیست اِنت۔ ھر کسے کہ چہ انگریزی ءِ بے رھبندیاں ھم جوان زانتکار اِنت ، بلے ما ایشی ءِ بارہ ءَ دگہ ھچ گُشت نہ کنیں کہ انوں مئے بنگپ نہ اِنت۔۔۔۔۔۔

نی پہ درور ما ترکی ءِ رومن یا لاطینی سیاھگ ءِ ترینتگیں آباں چاریں کہ وتی منّ ءَ اے مزنیں پُرستیں کارے، کہ آھاں پہ وت کُرتگ، ھرچ رنگ ءَ کہ بہ بیت بلے ترکی ءَ بائد اِنت کہ یورپ ءِ دگہ زبانانی وڑا کوھنیں رھبند ءِ گرگ ءِ بدل ءَ پہ وت ءَ نوکیں رھبند ءُ پکار ءِ پد ءَ پہ ھر یک توارے ءَ یک جتائیں المیں آبے جوڑے بہ کُرتیں ، بلے ایشی ءَ ھم چوکہ پیشی لاطینی سیاھگاں وت ءَ ٹِک ءُ نشانانی باھوٹ کُرتگ۔ اگاں ھمے نشان جتگیں آباں بہ کشیں آئی ءِ تھا دگہ بیست ءُ سئے آب پشت کپیت،ءُ بس پرچا کہ آ دگہ شش آب چہ ھمے آباں اَنت کہ نشان جنگ ءُ جوڑ کنگ بوتگ اَنت، انچوش کہ ”O,S,G,C,I,U" ءِ آباں ، کہ اے رنگ ءَ نشان جنگ بیتگ اَنت ، ءُ پہ دگہ تواراں کارمرز کنگ بوتگ اَنت۔ بلے اگاں ما ھمے بنیاد ءِ سر ءَ تازی(عربی) سیاھگ ءَ دلگوش بِدیں آئی ءِ آبانی کمی مردم ءَ بھمانین اِیت۔۔۔۔۔

تازی سیاھگ ءِ گیشتر آب ماں ٹِکاں بھر اَنت۔ چوشیں ھر یک ٹکے ءِ آبانی بنیادی شکل ءُ بُرّ پھک ءَ یکے ءُ ایشانی گیشوار ءَ تھنا ٹِک (نقطہ) کن اَنت۔ انچوش کہ ”ب” ءِ ٹِک ءِ سرجمیں آبانی شکل ءُ بُر ”ں” ءِ اِنت ھمے بے ٹکیں ”ب” ءَ یک یا گیشتر ٹک سربر ءَ یا چیر ءَ جنگ بہ بیت گُڑا دگہ توارانی جھگیری ءَ کنت۔ اگاں ”ب” ءِ چیر ءَ یک ٹکے پِر کن ئے ”ب” بیت ھمے رنگ ءَ ”ت” ءُ ”ث”  ءِ آب جوڑ بوتگ اَنت۔ رند ءَ ھر در تازی( غیرعربی) زبانے ءَ کہ تازی سیاھگ وتی کُرتگ، وتی پکار ءِ پدا ھمے رنگ ءَ دگہ ٹِک گیش ئے کُرتگ۔۔۔۔

اگاں ما بلوچی آباں ھم ھمے رنگ ءَ بھر بہ کنیں ، بزاں آبانی بنیادی شکل ءَ بزوریں ، بس گُڑا بلوچی ءِ آب درستی پانزدہ بنت ءُ آ اے رنگ ءَ ۔۔

 ”ا،ب،ح،د،ر،س،ک،ل،م،ن،و،ہ،ی،ے”

(چوناھیگا”ے” ھم تھنا گالے ءِ گُد سر ءَ وتی بندریں رنگ ءَ پشت کپ ایت ءُ بس)۔۔۔

بلوچی ءِ سرجمیں آب نوں ایش انت،،،

”ا،ب،پ،ت،ٹ،ج،چ،د،ڈ،رِ،ز،ژ،س،ش،ک،گ،ل،م،ن،و،ہ،ء،ی،ے”

بزاں چہ تازی سیاھگ ءِ بندریں آباں دوازدہ آب ءِ توار ماں بلوچی ءِ بِھ نہ گواھیت، آ آب اِش اَنت،

”ث،ح،خ،ذ،ص،ض،ط،ظ،ع،غ،ف،ق” اے آب زگریں تازی اَنت ، (البت سئے (3) آب ”ح،خ،ف،غ” ءِ توار پارسی ءَ ھست اَنت)،بزاں اگاں چہ اے دوازدھیں آباں یک آبے ھم ماں یک گالے ءَ گِندگ بہ بیت، آ گال ھچ رنگ ءَ بلوچی گالے بوت نہ کنت،

(دلگوش: ادا لھتے مردم ھمے ایراد ءَ گیپت کہ ”ظ” ءِ آب سید ءَ چہ بلوچی ءَ کش اِتگ بلے وتی نامے برے برے چہ ”ظ” ءِ نبشتہ کُتگ، بلے ”ظھور” بلوچی نامے نہ اِنت، عربی ئے)

چوناھا اے تازی آبانی چہ بلوچی ءَ در کنگ ءِ سبب ءُ نیمون ھست اَنت کہ درست پہ بلوچی زبان ءَ ھزار گنجیں نپ ءُ دہ سری سیت مندیں مستاگی کلوہ اَنت، بلے گوں آ دگہ بازیں مراد ءُ دلمراد۔۔۔۔۔ءُ چہ مراداں ادا یک مستریں گل مرادے ایش ات کہ بلوچی زبان دنیگت ماں ھچ ملکے ءَ او ھچ دربرجاھے ءَ وانینگ بیگ ءَ نہ اِنت ، سرجمیں بلوچ وانندھاں تازی، پارسی ، سندھی ءُ انگریزی ونتگ یا وانگ ءَ اَنت۔۔سھرائیں گپے کہ ھرچ زبانے ءَ مردم وان ایت، وتی گپ ءُ تران ءِ تھا آئی ءِ گال ءُ گالبنداں کارمرز کنت، ءُ اگاں ایشی ءِ سر گرگ مہ بیت ھما زبان ءِ گال پہ آجوئی ءُ بے بھ ءُ بکّڑی ماں وتی نبشتگاں ھم کارمرز بنت، ھمے راست بند ءِ پد ءَ آسر ایش اِنت کہ بلوچاں تازی، پارسی، سندھی ءُ پشتو ءِ گال ماں وتی ھر روچی گپ ءُ تران ءَ پہ آزاتی ءُ آجوئی کارمرز کنگ بُنگیج کُرت، ءُ نی کہ بلوچی زبان ءِ نبیسگ ءِ کار بنگیجی ءَ رند پہ رھبند ءُ المی دست جنگ بوت۔ ھمے در زبان وانندگیں بلوچ چوکہ ماں وتی گپ ءُ تران ءَ ماں وتی نبشتگاں ھم دربُرتگیں در بلوچی زبانانی گالاں کارمرز کنگ ءَ ھچ رنگ بھ ءُ بکّڑ نہ بوت اَنت۔